Οι περισσότερες επιχειρήσεις δεν δυσκολεύονται επειδή τους λείπει ενέργεια. Ενέργεια έχουν άφθονη. Ανοίγουν κάθε πρωί, εξυπηρετούν πελάτες, διαχειρίζονται προσωπικό, λύνουν προβλήματα, κυνηγούν πληρωμές και αρχίζουν ξανά την επόμενη μέρα. Η δράση είναι πραγματική. Η προσπάθεια είναι ειλικρινής. Αλλά κάπου ανάμεσα στο να κάνεις και στο να αναπτύσσεσαι, κάτι λείπει.
Το ονομάζουμε Κενό Σαφήνειας.
Το Κενό Σαφήνειας είναι η απόσταση μεταξύ αυτού που κάνει μια επιχείρηση και αυτού που κατανοεί πραγματικά για τον εαυτό της — την κατάστασή της, τις ευκαιρίες της, την κατεύθυνσή της. Δεν πρόκειται για άγνοια. Οι άνθρωποι που διευθύνουν αυτές τις επιχειρήσεις είναι συχνά οξυδερκείς, έμπειροι και βαθιά αφοσιωμένοι. Αλλά είναι τόσο βυθισμένοι στην καθημερινή λειτουργία που δεν έχουν απόσταση από αυτήν. Και χωρίς απόσταση, δεν υπάρχει σαφήνεια.
Τα συμπτώματα είναι γνώριμα. Ένας επιχειρηματίας που λέει «δεν αναπτυσσόμαστε» αλλά δεν μπορεί να ονομάσει τον πραγματικό λόγο. Μια ομάδα που δουλεύει σκληρά αλλά τραβάει σε ελαφρώς διαφορετικές κατευθύνσεις. Ένα brand που έχει εξελιχθεί από τύχη παρά από πρόθεση. Μια υπηρεσία που οι πελάτες αγαπούν αλλά δεν μπορούν να την συστήσουν σε άλλους γιατί δεν ξέρουν πώς να την ονομάσουν. Μια στρατηγική που υπάρχει ως αίσθηση παρά ως πλαίσιο.
Διαφορετικοί άνθρωποι διαγιγνώσκουν αυτό το κενό διαφορετικά. Οι οικονομικοί σύμβουλοι βλέπουν ένα πρόβλημα ταμειακών ροών. Οι σύμβουλοι μάρκετινγκ βλέπουν ένα πρόβλημα τοποθέτησης. Οι σύμβουλοι ανθρώπινου δυναμικού βλέπουν ένα πρόβλημα ανθρώπινου δυναμικού. Οι ειδικοί σε θέματα λειτουργιών (operations) βλέπουν ένα πρόβλημα διαδικασιών. Ο καθένας τους έχει μάλλον δίκιο σε κάτι. Κανένας τους όμως δεν βλέπει τη συνολική εικόνα και κανένας τους δεν ξεκινά με το σωστό ερώτημα.
Αυτή η διάκριση έχει μεγαλύτερη σημασία απ' ό,τι ακούγεται. Το «τι δεν πάει καλά» υποθέτει ότι γνωρίζεις ήδη τη μορφή του προβλήματος και απλώς χρειάζεσαι κάποιον να το διορθώσει. Το «τι συμβαίνει πραγματικά» υποθέτει ότι το πρόβλημα δεν έχει γίνει ακόμα σωστά αντιληπτό — ότι ο πραγματικός περιορισμός ίσως βρίσκεται κάπου που δεν έχεις σκεφτεί να κοιτάξεις. Τα περισσότερα στρατηγικά λάθη δεν ξεκινούν από τη λάθος λύση, αλλά από τον λάθος ορισμό του προβλήματος.
Αυτός είναι ο πυρήνας της δουλειάς μας στο Locus. Εφαρμόζουμε το design-led sensemaking (ερμηνεία μέσω σχεδιασμού) — έναν τρόπο εργασίας που δίνει προτεραιότητα στην κατανόηση πριν από την ανάληψη δράσης. Θεωρούμε τα πρώτα στάδια μιας στρατηγικής δέσμευσης ως την πιο σημαντική επένδυση που μπορείτε να κάνετε. Όχι γιατί μας αρέσει η πολυπλοκότητα για χάρη της, αλλά επειδή γνωρίζουμε ότι η ποιότητα των αποφάσεών σας καθορίζεται από την ποιότητα της κατανόησής σας.
Το design-led sensemaking φέρνει συγκεκριμένα εργαλεία σε αυτό το έργο: οπτική χαρτογράφηση (visual mapping) για να εξωτερικευτεί ό,τι συνήθως κρατάμε στο μυαλό μας, αναγνώριση μοτίβων μεταξύ ενδιαφερόμενων μερών (stakeholders) και δεδομένων, και η ικανότητα να κρατάς την αντίφαση αρκετά ώστε να αναδυθεί η γνώση. Δεν είναι θεραπεία. Δεν είναι ένα εργαστήριο κλασσικού brainstorming. Είναι μια δομημένη, σχολαστική και στρατηγική διαδικασία — και παράγει κάτι απτό: μια καθαρή εικόνα του πού βρίσκεστε, με τι εργάζεστε και πού κρύβονται οι πραγματικές ευκαιρίες.
Το Κενό Σαφήνειας μπορεί να υπάρξει σε οποιαδήποτε κλίμακα. Το έχουμε δει σε φιλόδοξες start-ups με εξαιρετικές ιδέες, αλλά χωρίς συνοχή στο αφήγημά τους. Το έχουμε δει σε καθιερωμένες οικογενειακές επιχειρήσεις, οι οποίες αναπτύχθηκαν βάσει ενστίκτου και πλέον χρειάζονται δομή. Το έχουμε δει σε επιχειρήσεις φιλοξενίας, όπου η εμπειρία έχει παρεκκλίνει από την αρχική πρόθεση. Η μορφή ποικίλλει. Το μοτίβο είναι σταθερό.
Αυτό που καλύπτει το κενό δεν είναι η περισσότερη προσπάθεια. Δεν είναι ένα ακόμα πλάνο. Είναι μια στιγμή γνήσιας στρατηγικής διαύγειας — να βλέπεις την κατάστασή σου συνολικά, με αρκετή προοπτική ώστε να την ονομάσεις, και αρκετή δομή ώστε να δράσεις πάνω σε αυτήν.
Αυτή η στιγμή δεν συμβαίνει τυχαία. Σχεδιάζεται.
Γι' αυτό υπάρχει το Locus.